16 kwietnia 2026 roku odbyło się wydarzenie, które może zmienić sposób, w jaki Polska odpowiada na kryzys klimatyczny. Dyrektorka Stowarzyszenia Aglomeracja Konińska, Emilia Wasilewska, reprezentowała nasze stowarzyszenie na pierwszym, inauguracyjnym spotkaniu online Krajowego Centrum Adaptacji — ogólnopolskiej platformy, która ma połączyć to, co dotąd było boleśnie rozproszone.
Na ekranach — mnóstwo instytucji z całej Polski. Przedstawiciele ministerstw, urzędów marszałkowskich z siedmiu województw, miast od Koszalina po Cieszyn, naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Politechniki Krakowskiej i Warszawskiej, organizacje pozarządowe, firmy i eksperci. Region Katowice-Kraków dominował liczebnie, Warszawa nie ustępowała. Konin- poprzez głos naszego stowarzyszenia- też był obecny.
Krajowe Centrum Adaptacji (KCA) to polska gałąź europejskiego projektu AdaptationHubs, finansowanego z programu Horizon Europe i wpisanego w realizację unijnej Misji Adaptacja do Zmiany Klimatu. Projekt koordynuje chorwacka agencja REGEA, a w konsorcjum działa 32 partnerów z całej Europy. W Polsce gospodarzem jest Instytut Ochrony Środowiska — Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB), a konkretnie jego Zakład Adaptacji do Zmian Klimatu.
Nie nowa instytucja. Nowa przestrzeń.
Organizatorzy od początku podkreślali jedno: KCA nie będzie kolejnym urzędem ani kolejną biurokratyczną warstwą. Ma działać w logice — jak ujęli to twórcy — łączenia, a nie zastępowania. To punkt orientacyjny i przestrzeń koordynacyjna dla tych, którzy już coś robią w obszarze adaptacji klimatycznej, ale robią to w rozproszeniu, nie wiedząc, że kilkadziesiąt kilometrów dalej ktoś boryka się z identycznym problemem albo już znalazł na niego odpowiedź.
Cel jest ambitny: wypełnić lukę między unijnymi strategiami, krajowymi planami adaptacyjnymi a lokalnymi działaniami samorządów i organizacji. Spiąć popyt — czyli potrzeby administracji, miast i biznesu — z podażą, czyli wiedzą naukową, ekspercką i doświadczeniem NGO-sów.
Dane nie kłamią: potrzeby są realne
Spotkanie opierało się nie tylko na wizji, ale i na danych. Analiza potrzeb przeprowadzona w ramach projektu REGILIENCE+ pokazała, że regiony w całej Europie — a Polska nie jest tu wyjątkiem — wskazują na te same bariery: brak finansowania rozwiązań adaptacyjnych (15 wskazań na 21 ankietowanych regionów), trudności w opracowaniu planów adaptacyjnych (14), problemy z wdrożeniem (13). Do tego: brak świadomości społecznej, trudności w dostępie do danych klimatycznych, deficyt koordynacji między interesariuszami.
Najczęstszym źródłem wiedzy o adaptacji pozostają wciąż konferencje i warsztaty oraz sieć prywatnych kontaktów. To mówi samo za siebie: system jest nieformalny, kruchy i zależny od tego, czy dana osoba akurat zna właściwego człowieka.
Głos Aglomeracji Konińskiej przy stole
W tym kontekście udział Stowarzyszenia Aglomeracja Konińska jako członka inicjatywy nabiera szczególnego znaczenia. Aglomeracja Konińska- region w trakcie głębokiej transformacji, stojący przed wyzwaniami klimatycznymi i społeczno-gospodarczymi jednocześnie- wniosła do dyskusji perspektywę, której w tego typu gremiach często brakuje: głos terytorium, które nie może sobie pozwolić na luksus odkładania adaptacji na później.
Stowarzyszenie znalazło się w gronie nielicznych organizacji pozarządowych obecnych podczas inauguracji obok resortów, uczelni technicznych i instytutów badawczych. To pozycja, z której warto mówić głośno – i z której zamierzamy korzystać.
Co dalej?
KCA jest dopiero na początku drogi. Projekt AdaptationHubs potrwa do października 2027 roku. W tym czasie zaplanowano m.in. działania twinningowe- łączenie regionów bardziej i mniej zaawansowanych w adaptacji klimatycznej, wymianę doświadczeń i wspólne uczenie się. Każde z 27 Krajowych Centrów Adaptacji w UE ma wesprzeć co najmniej dwie takie wymiany.
Organizatorzy zapowiedzieli też budowę wewnętrznej bazy ekspertów i instytucji oraz bazy potrzeb, wyzwań i dobrych praktyk — narzędzia dostępnego wyłącznie dla uczestników KCA, które ma ułatwić znajdowanie partnerów do konkretnych problemów.
Ci, którzy chcą dołączyć do sieci lub podzielić się swoją perspektywą, mogą to zrobić poprzez ankietę dostępną pod adresem: https://ec.europa.eu/eusurvey/runner/REGILIENCEPlusNeedsAssessment oraz kontaktując się bezpośrednio z zespołem projektu: adaptacja@ios.edu.pl.
Klimat nie czeka. My też nie możemy.
